คลังสื่อ

เรื่องเล่าจากสายพระเนตรของสมเด็จแม่ ที่ ‘แม่น้อย’ ปิดบังไม่ได้ สายสัมพันธ์แห่งความห่วงใยของพระมารดาต่อสุขภาพพระวรกายของพระธิดา

Tue, 28 Apr 2026 14:43:00 +0700

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงพระราชทานสัมภาษณ์แก่กลุ่มนักข่าวหญิงจากสกุลไทย ฉบับที่ ๒๖๑๔–๒๖๑๙ โดยตรัสถึง สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ด้วยความห่วงใยพระอาการประชวร อันเกิดจากการทรงทุ่มเทพระวิริยะในการจัดทำวิทยานิพนธ์ จนส่งผลต่อสุขภาพพระวรกาย ความตอนหนึ่งว่า
“…ทีนี้แกไม่ได้นอนนะ ทำงานเขียนเทซิส (วิทยานิพนธ์) รู้เลย เพราะวันหนึ่งฉันนอนไม่หลับทั้งคืน แม่น้อยหลอกแม่ว่าหลับ เอาที่ทาแก้มมาทา ทีนี้ทาไม่เป็น ทาห้อยไป ก็ว่า ‘เอ๊ะ แก้มอะไรมันแดงมาถึงตรงนี้ ห้อยมาลูกคางนี่’ คือฉันเห็นว่าหน้าซีด ก็บอกว่า ‘แม่น้อยนี่ไม่ไหวแล้ว นี่ไม่นอนอีกแล้วใช่ไหม’ เขาบอกว่า เขานอนได้ เขาหลับพอ
นี่วันหนึ่งจับได้ เลยบอกว่า ‘ไม่ไหว น้อย ขืนนอนน้อยอย่างนี้ วันละ ๕ ชั่วโมงไม่ไหว อายุสั้นตาย เพราะว่าจะทำงานเต็มที่’
แล้วเห็นพ่อแม่ยังกินข้าวไม่เสร็จ จะอยู่กับพ่อแม่จนเสร็จแล้วถึงจะลงไปพัก เพราะรู้สึกว่า ทั้ง ๆ วันที่ไม่ได้เฝ้า ก็อยากจะได้เฝ้าบ้างทั้งสองคน พอพบพ่อแม่แล้ว พ่อแม่กินเสร็จแล้วถึงจะทูลลา ต้องดึก
ต่อจากนั้นเขาก็ทำงาน เขียนเทซิส นอนตี ๒ อะไรอย่างนี้ และพอย่ำรุ่งครึ่งก็ตื่น บอก ‘ไม่ไหว แม่น้อยซีดแล้ว’ เมื่อนอนไม่พอก็เหนื่อย เพลีย ก็กิน กินเสียมาก เพื่อจะได้มีแรง…”
แม้พระองค์ทั้งสองต่างมีพระราชภารกิจเป็นอันมาก และไม่ค่อยมีโอกาสได้พบกันบ่อยครั้งนัก แต่ในฐานะพระมารดา พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงใส่พระทัย สังเกตเห็นพระอาการผิดปกติของพระราชธิดาด้วยความห่วงใยยิ่ง
และในฐานะพระธิดา สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้าฯ ก็ทรงปรารถนาจะได้อยู่เฝ้าเสด็จพ่อและเสด็จแม่เสวยพระกระยาหารจนเรียบร้อย แม้จะเป็นยามดึกแล้วก็ตาม เพื่อใช้เวลาร่วมกับทั้งสองพระองค์
นับเป็นเรื่องราวแห่งสายสัมพันธ์ระหว่างพระราชมารดาและพระราชธิดาอันอบอุ่น งดงาม และเปี่ยมด้วยความรักความผูกพันอย่างยิ่ง

“พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” พระราชสมัญญาที่สะท้อนถึงพระวิสัยทัศน์อันกว้างไกล

Tue, 28 Apr 2026 12:43:00 +0700

ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๓ (ค.ศ. ๒๐๑๐) องค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้เป็น “ปีสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ (International Year of Biodiversity)” ภายใต้คำขวัญ “Biodiversity is life, biodiversity is our life” (ความหลากหลายทางชีวภาพคือชีวิต คือชีวิตของเราทุกคน) เพื่อกระตุ้นให้ประชาคมโลกตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์ธรรมชาติ
เพื่อร่วมเฉลิมฉลองวาระสำคัญระดับโลกดังกล่าว และด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ คณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๓ เห็นชอบให้ถวายพระราชสมัญญา “พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตามข้อเสนอของคณะกรรมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติ
การถวายพระราชสมัญญาในครั้งนี้ เป็นผลจากพระราชกรณียกิจอันเป็นที่ประจักษ์ชัด ทั้งในประเทศและในสายตาประชาคมโลก ตลอดระยะเวลาหลายทศวรรษ พระองค์ทรงมีพระราชดำริและทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมทั้งพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ และระบบนิเวศ อาทิ การอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล การพัฒนาคุณภาพชีวิตควบคู่กับการอนุรักษ์ ตลอดจนการฟื้นฟูป่าไม้และแหล่งต้นน้ำ
การถวายพระราชสมัญญา “พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” จึงนับเป็นการประกาศเกียรติคุณที่สะท้อนถึงพระวิสัยทัศน์อันกว้างไกลของพระองค์ ผู้ทรงริเริ่มงานด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติมาตั้งแต่ก่อนที่โลกจะตื่นตัว พระเมตตาธรรมของพระองค์มิได้ปกแผ่เพียงพสกนิกรชาวไทย หากยังเผื่อแผ่ไปถึงทุกสรรพชีวิตบนผืนแผ่นดินไทย ให้สามารถพึ่งพาอาศัยและดำรงอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืนสืบไป

“…เราเรียกแผ่นดินนี้ว่า ‘แผ่นดินแม่’

Tue, 14 Apr 2026 15:00:00 +0700

“…เราเรียกแผ่นดินนี้ว่า ‘แผ่นดินแม่’ เพราะแผ่นดินนี้เป็นที่เกิดและเลี้ยงดูคนไทยมากว่า ๗๐๐ ปี ควรที่เราทั้งหลายจะบำรุงรักษาแผ่นดินให้คงความอุดมสมบูรณ์ไว้ หากเรามัวแต่ตักตวงผลประโยชน์จากผืนดิน เช่น ตัดไม้ขายจนป่าสูญสิ้น ใช้ยาฆ่าแมลงและยาฆ่าวัชพืชจนดินเสื่อมสภาพ หรือทิ้งของเสียและสิ่งปฏิกูลลงในแม่น้ำลำคลองโดยไม่ห่วงใยแผ่นดินเลย
…สักวันหนึ่ง แผ่นดินแม่คงตายจากเราไปโดยไม่มีวันหวนกลับคืนมา คงเหลือไว้เพียงพื้นดินที่แห้งแล้ง สิ้นสภาพจากการเป็นดินที่สามารถทำการเพาะปลูกได้…”

พระราชดำรัส สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระราชทานแก่บุคคลต่าง ๆ ที่เข้าเฝ้าฯ ในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา เมื่อวันที่ ๑๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๕

พระองค์ทรงใช้คำว่า “แผ่นดินแม่” เพื่อปลุกจิตสำนึกแห่งความกตัญญูและความผูกพันที่คนไทยควรมีต่อธรรมชาติ ทรงชี้ให้เห็นสัจธรรมว่า หากมนุษย์เอาแต่แสวงหาประโยชน์โดยไม่บำรุงรักษา ธรรมชาติย่อมถึงจุดเสื่อมสลายในที่สุด

พลังจากข้อความนี้สะกิดใจผู้คนมานานกว่าสามทศวรรษ และเป็นแรงบันดาลใจให้หลายฝ่ายลุกขึ้นมาปกป้องสิ่งแวดล้อม ทั้งการไม่ทิ้งของเสียลงสู่แหล่งน้ำ การลดการทำลายป่า และการหันมาอนุรักษ์ผืนแผ่นดินให้คงความอุดมสมบูรณ์ เพื่อส่งต่อเป็นมรดกแก่คนรุ่นหลังสืบไป

โรงเรียนเจ้าแม่หลวงอุปถัมภ์ ๒ ต่อยอดโอกาสทางการศึกษาเด็กชาวไทยภูเขา

Sun, 12 Apr 2026 14:57:00 +0700

ในอดีต เด็กชาวไทยภูเขาเผ่าม้งในตำบลแม่ริม อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ต้องเผชิญกับข้อจำกัดในการเข้าถึงการศึกษาขั้นพื้นฐาน รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานที่ยังขาดแคลน อันเนื่องมาจากสภาพภูมิประเทศที่ทุรกันดาร

ด้วยพระเมตตาและพระราชปณิธานที่มุ่งหวังให้เยาวชนไทยทุกหมู่เหล่าได้รับโอกาสทางการศึกษาอย่างเท่าเทียม สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จึงได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ จำนวน ๒๐,๐๐๐ บาท เพื่อจัดสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ให้แก่ “โรงเรียนชายแดนสงเคราะห์ ๑๔” ซึ่งเป็นสถานศึกษาเดิมของชุมชนชาวม้งในพื้นที่แห่งนี้

การพัฒนาได้ก้าวไปอีกขั้น เมื่อวันที่ ๒๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๐ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดอาคารเรียนหลังใหม่ และพระราชทานนามโรงเรียนแห่งนี้ว่า “โรงเรียนเจ้าแม่หลวงอุปถัมภ์ ๒”

นับจากนั้นเป็นต้นมา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมเยียนความก้าวหน้าของโรงเรียนแห่งนี้อีกหลายครั้ง เพื่อติดตามสารทุกข์สุกดิบของราษฎรอย่างใกล้ชิด จนกระทั่งโรงเรียนมีความพร้อม และได้โอนย้ายไปสังกัดกระทรวงศึกษาธิการอย่างเต็มรูปแบบ ในปี พ.ศ. ๒๕๒๓

พระมหากรุณาธิคุณและการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องในครั้งนั้น ได้ช่วยพลิกอนาคตของเยาวชนชาวม้ง ให้มีสถานศึกษาที่ได้มาตรฐาน เพื่อบ่มเพาะทั้งวิชาความรู้ การปลูกฝังทักษะอาชีพ และยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนบนพื้นที่สูง ให้สามารถพึ่งพาตนเอง และเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพของประเทศได้อย่างยั่งยืน

ที่มา https://www.bppsf.com/wp-content/uploads/2022/12/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88-5.pdf

สถาบันสิริกิติ์ งานคร่ำ

Fri, 03 Apr 2026 14:28:00 +0700

งานคร่ำ เป็นงานช่างศิลป์ไทยที่ครั้งหนึ่งเกือบจะสูญหายไปจากแผ่นดิน แต่ด้วยพระราชปณิธานของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงมุ่งมั่นรักษาหัตถศิลป์โบราณของไทยไว้ จึงมีพระราชดำริให้ฟื้นฟูงานคร่ำขึ้นมาอีกครั้ง

งานคร่ำ เป็นการประดิษฐ์ลวดลายด้วยการฝังเส้นเงินหรือเส้นทองคำลงบนโลหะที่เป็นเหล็ก ด้วยเทคนิควิธีโบราณ โดยการทำผิวหน้าของเหล็กให้ขรุขระด้วยการสับเป็นเส้นตัดไปมาตามทิศทางต่าง ๆ ซึ่งเรียกว่า “สับเหล็ก” เมื่อฝังเส้นเงินหรือเส้นทองลงไปตามลวดลายบนเหล็กที่สับแล้ว หนามเหล็กที่เกิดขึ้นจะทำหน้าที่คล้ายหนามเตย คอยยึดเส้นเงินหรือเส้นทองไว้ตามลวดลาย

สถาบันสิริกิติ์ งานถมทอง

Sun, 29 Mar 2026 14:32:00 +0700

งานถมทอง เป็นศิลปะไทยโบราณที่มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยา “เครื่องถม” นับเป็นหนึ่งในเครื่องราชูปโภคและเครื่องประกอบพระอิสริยยศของเจ้านายและขุนนางไทยมาแต่โบราณ ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เครื่องถมทองได้รับการยกย่องว่าเป็นศิลปหัตถกรรมชั้นสูงที่สะท้อนถึงความประณีตแห่งภูมิปัญญาช่างไทย และความรุ่งเรืองทางวัฒนธรรม จึงโปรดให้ใช้เครื่องถมเป็นเครื่องราชบรรณาการแด่พระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ แห่งฝรั่งเศส

การทำเครื่องถมเป็นงานศิลปหัตถกรรมที่ต้องผ่านหลายขั้นตอน แต่ละขั้นตอนต้องอาศัยทั้งฝีมือ ความรู้ ความชำนาญ และความประณีต ประกอบกับวัสดุที่ใช้มีมูลค่าสูง จึงทำให้ศิลปะการทำเครื่องถมเคยอยู่ในภาวะใกล้สูญหาย

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีพระราชดำริฟื้นฟูงานเครื่องถมให้กลับมาเป็นที่นิยมอีกครั้ง ทำให้ผู้คนหันกลับมาเห็นคุณค่าของงานฝีมืออันทรงคุณค่านี้ โดยโปรดให้จัดตั้ง “แผนกถมทอง” ขึ้นเป็นหนึ่งในแผนกของสถาบันสิริกิติ์ สวนจิตรลดา
ปัจจุบัน ช่างฝีมือแผนกถมทองของสถาบันสิริกิติ์มีความสามารถในการประดิษฐ์เครื่องถมในรูปแบบต่าง ๆ ได้อย่างประณีตงดงาม พร้อมทั้งพัฒนาฝีมือจนสามารถสร้างสรรค์ผลงานหัตถศิลป์ชิ้นเอก โดยยังคงรักษารูปแบบและกรรมวิธีการทำเครื่องถมแบบโบราณที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยอยุธยาไว้ได้อย่างครบถ้วน

เมื่อ ๑ ในสตรีที่แต่งกายงามที่สุดในโลก ถูกคุณยายในชนบทวิจารณ์เรื่องสีเสื้อ!

Sat, 28 Mar 2026 14:35:00 +0700

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในสุภาพสตรีที่แต่งกายงดงามที่สุดในโลก แต่เมื่อเสด็จพระราชดำเนินไปเยี่ยมราษฎรในถิ่นทุรกันดาร พระองค์กลับทรงมีความเป็นกันเองและเข้าถึงง่ายอย่างยิ่ง ชาวบ้านสามารถพูดคุยกับพระองค์ด้วยภาษาง่าย ๆ ตามธรรมชาติ

ครั้งหนึ่ง พระองค์ได้พระราชทานสัมภาษณ์แก่ เดนิส เกรย์ นักข่าวจากสำนักข่าว AP และทรงเล่าถึงเหตุการณ์ที่เต็มไปด้วยพระราชอารมณ์ขันว่า มีคุณยายชราคนหนึ่งในชนบทเดินเข้ามาสวมกอดพระองค์อย่างสนิทสนม พร้อมเรียกพระองค์ว่าเป็น “ลูกสาวของยาย” ยิ่งไปกว่านั้น คุณยายยังให้คำแนะนำปนวิจารณ์เรื่องการแต่งกายของพระองค์ด้วยความเอ็นดูว่า “สีเสื้อผ้าฉลองพระองค์วันนั้นไม่เข้าชุด และไม่เหมาะกับพระองค์เลย”

แทนที่จะทรงขัดเคือง พระองค์กลับทรงรับฟัง และนำเรื่องราวนี้มาเล่าต่อด้วยความเบิกบานพระทัย เหตุการณ์เล็ก ๆ แต่น่ารักนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความใกล้ชิดและความผูกพันอันอบอุ่นที่พระองค์ทรงมีต่อประชาชนชาวไทย ประดุจคนในครอบครัวอย่างแท้จริง

ขอบคุณที่มาข้อมูล – รายการ ในบริบท โดย สมเกียรติ อ่อนวิมล
https://www.youtube.com/watch?v=SgUjjzHqIoE

แหล่งน้ำมันสิริกิติ์รากฐานพลังงานบนแผ่นดินไทย

Wed, 25 Mar 2026 10:41:00 +0700

หลายท่านอาจยังไม่ทราบว่า ประเทศไทยของเรามีขุมทรัพย์ใต้ดินอันล้ำค่าที่ช่วยหล่อเลี้ยงเศรษฐกิจ
มาอย่างยาวนาน นั่นคือ “แหล่งน้ำมันสิริกิติ์” ซึ่งเป็นแหล่งผลิตน้ำมันดิบบนบกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ตั้งอยู่หลักในตำบลลานกระบือ อำเภอลานกระบือ จังหวัดกำแพงเพชร และครอบคลุมพื้นที่รอยต่อ 3 จังหวัด ได้แก่ กำแพงเพชร พิษณุโลก และสุโขทัย รวมพื้นที่ประมาณ 1,326 ตารางกิโลเมตร
ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2526 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีเปิด และพระราชทานนามอันเป็นมงคลยิ่งให้แก่แหล่งน้ำมันแห่งนี้ว่า “แหล่งน้ำมันสิริกิติ์” พร้อมทั้งพระราชทานชื่อน้ำมันว่า “น้ำมันดิบเพชร” ซึ่งนับเป็นหน้าประวัติศาสตร์สำคัญของวงการพลังงานไทย
ตลอดระยะเวลากว่า 4 ทศวรรษ แหล่งน้ำมันแห่งนี้ได้ทำหน้าที่เป็นรากฐานสำคัญด้านเศรษฐกิจและพลังงาน เปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ที่ช่วยลดภาระการนำเข้าน้ำมันดิบของประเทศ และประหยัดเงินตราต่างประเทศได้อย่างมหาศาล ผลผลิตจากแหล่งน้ำมันสิริกิติ์ได้สร้างเม็ดเงินหมุนเวียนกลับสู่ประเทศ ผ่านการจัดเก็บค่าภาคหลวงและภาษีปิโตรเลียม โดยรายได้ดังกล่าวถูกจัดสรรกลับคืนสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อนำไปพัฒนาคุณภาพชีวิต โครงสร้างพื้นฐาน และสนับสนุนการศึกษาของเยาวชนในพื้นที่ นอกจากนี้ การดำเนินงานของแหล่งน้ำมัน
ยังส่งเสริมการถ่ายทอดเทคโนโลยี การสร้างงาน และการสร้างอาชีพให้แก่ประชาชนในท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง

ที่มา : https://www.finearts.go.th/main/view/19269